I – İndirim Hadleri :

980 sayılı Kanununun birinci maddesiyle Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yazılı geçim indirimi hadleri aynen muhafaza edilmiş ve sözü geçen maddeye eklenen üçüncü fıkra hükmü ile de bu hadlere Özel İndirim miktarlarının ilâvesi kabul olunmuştur.

Şu hale göre, yeni kanunla değişiklik 31 inci madde hükmünde, en az geçim indirimi ve özel indirim olmak üzere iki çeşit mevcuttur. Bunlardan birincisi, geçim indirimi, gelir vergisine tâbi geliri olan gerçek kişileri (dar mükellefiyete tâbi olanlar hariç), diğeri, (Özel İndirim) ise, sadece gerçek ücret geliri olanları kapsamına almaktadır.

1 - En az geçim indirimi : Geçim indirimi, bilindiği gibi, mükelleflerin medeni hali ve aile durumlarına göre zaman ölçüleri itibariyle tesbit edilmiş miktarlardır. Bu hadlerin mükellefler itibariyle tutarları şöyledir :

2 - Özel İndirim :

Özel indirim adında bir indirim evvelce 31 inci madde hükmünde mevcut değildi. Yeni kanunla konulmuş bulunan bahis konusu indirim münhasıran hizmet erbabının gerçek ücretlerine, geçim indirimlerine ilâveten tatbik olunacaktır. Gerçek ücretten maksat, safi miktarı Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinde yazılı usulde tesbit olunan ücretlerdir. Ayni Kanunun 64 üncü maddesi şumulüne giren ücretler, götürü usulde tesbit edildikleri için özel indirimin şumulü dışında kalmaktadır.

Öte yandan, sözü geçen 63 üncü maddenin 1 numaralı bendinde yazılı götürü gider yeni kanunla kaldırılmış bulunduğundan, bundan böyle gerçek ücretlere götürü giderin uygulanması bahis konusu olmayacaktır. (980 S.K. Md: 2).

Hizmet erbabının özel indirim olarak istifade edecekleri hadler günde, 5, haftada 35, ayda 150, yılda 1800 liradır. Bu hadlerin geçim indirimi hadleriyle tutarları ise şöyledir:

3 - Vergiden İndirim esası :

Mükelleflerin medeni hali ve aile durumlarına göre istifade edecekleri geçim indirim hadleri, 31 inci maddenin değişmeden evvelki şeklinde olduğu gibi, vergiye tâbi değildir. Yalnız, eskiden, mükelleflerin vergiye tâbi gelirleri geçim hadlerini aştığı takdirde bu hadler gelirden, yani matrahtan düşülmekte idi. 31 inci maddenin değişik şeklinde bu esas terkedilmiş ve indirimlerin (özel indirim dahil) matrahtan indirilmesi yerine bunların genel tarifeye göre hesaplanan vergilerinin gelir üzerinden hesaplanacak vergiden indirilmesi esası esası kabul olunmuştur. Bu usule "vergiden indirim" denilmektedir.

Bu esasa göre, bilfarz 2 çocuklu bir memurun ayda istifade edeceği indirim tutarı 510 lira (Tablo B) dir. Bu şahsın aylık ücreti 510 lira veya daha aşağı ise hiç vergi vermiyecektir. Şayet mükellefin aylık ücreti bilfarz 1000 lira olsa, bu miktar aile reisi olarak faydalandığı indirim tutarını (510 lirayı) geçtiğinden, gerek 1000 liranın ve gerek 510 liranın vergileri genel tarifeye göre hesaplanacak ve indirime ait vergi gelire ait vergiden düşülmek suretiyle mükellefin ödeyeceği vergi bulunacaktır.

4 - İndirimlerin vergileri :

Gelirlerin vergilerinden düşülmesi gereken indirimlere ait vergiler, mükellefler ve idareye kolaylık olmak üzere genel tarife üzerinden hesaplanmış ve hesaplanan miktarlar, tekâbül ettikleri indirim hadleri itibariyle tablo ve listeler halinde aşağıda çıkarılmıştır.

II – İndirimlerin tatbikinde uygulanacak esaslar :

İndirimlerden istifade edecek mükelleflerin aile reisi durumunda olup olmamalarına ve gelirlerinin beyana tâbi bulunup bulunmamasına göre uygulanacak esaslar Gelir Vergisi Kanununun değişik 34 üncü maddesinde açıklanmıştır.

1 - Aile reisi esası :

Bilindiği gibi, bir ailede eşlerin ve küçük çocukların yıllık beyanname ile bildirilmesi gereken gelirleri varsa bu gelirler aile reisi tarafından tek beyanname ile bildirilir. Bu usule "Aile reisi beyanı" denir. Aile reisi, eş için koca, çocuklar için babadır. Baba ölmüş veya velâyeti kaldırılmış ise aile reisi anadır. (G.V.K. Md. 93).

Bir ailede eşlerin ve küçük çocukların gelirleri beyana tâbi değil ise, bunların aile reisi tarafından beyan edilmelerine lüzum olmadığından, eşler ve çocuklar kendi gelirleri üzerinden şahsen vergilendirilirler.

2 - Aile gelirinde indirim :

Gelir Vergisi Kanununun sözü geçen 34 üncü maddesi hükmüne göre, vergiye tâbi gelirin beyan edilmesi gerekmekte ise, aile reisinin istifade ettiği geçim indirimi beyan eylediği gelirin vergisine uygulanır. Aile reisi beyan ettiği gelir ücretten ibaret ise mükellef, geçim indiriminden ayrı olarak, özel indirimden de faydalanır.

Aynı maddede aile gelirinin aile reisi tarafından beyanı gerekmiyen gelirlerden ibaret olması halinde indirimlerin ne şekilde tatbik edileceği de gösterilmiştir. Bütün bu hususlar, müteakip bahislerde tafsilâtiyle izah olunacaktır.

A – Aile reisi beyanına dahil gelirlerde indirim :

Eşlerin ve küçük çocukların aile reisi tarafından beyan edilmesi gereken gelirlerini, bir kaç kısımda mütalâa etmek mümkündür:

a) Beyan edilen gelirin ücret dışındaki kazanç ve iratlardan terekküp etmesi :

Eşlerin ve küçük çocukların gelirleri, ücret geliri dışındaki kazanç ve iratlardan terekküp ediyorsa, aile reisi tarafından beyan edilen gelirin toplamı üzerinden hesaplanan vergiden, aile reisinin medenî hâl ve aile durumuna uyan geçim indirimine ait yıllık vergi düşülmek suretiyle ödenecek vergisi bulunur.

b) Beyan edilen gelirin ücretten ibaret olması (G.V.K. Md. 95):

Aile reisinin geliri ücretten ibaret ve bu ücretin beyanname ile bildirilmesi gerekiyorsa, bu beyanname üzerinden hesaplanan vergiden, aile reisinin geçim indirimi ile ücret gelirine tanınan özel indirim toplamı üzerinden hesaplanan vergiler indirilmek suretiyle aile reisinin ödeyeceği vergi bulunur.

c) Beyan edilen gelirin hem ücret ve hem de diğer kazanç ve iratlardan terekküp etmesi :

Aile reisi tarafından beyan edilen gelirler hem ücret, hem de ücret dışında kalan diğer kazanç ve iratlardan terekküp edebilir. Bu halde mükellef, beyannamesinde birleştirdiği kazanç ve iratların (ücret dahil) toplamı üzerinden genel tarifeye göre hesaplanan indirimsiz vergiden aile reisi olarak istifade edeceği yıllık geçim indirimi ile ücret gelirine ait özel indirime tekâbül eden vergileri düşer, geriye kalan vergiden, ücret üzerinden yıl içinde tevkif yolu ile ödediği vergileri mahsup eder. Bu mahsup sonunda çıkan miktar aile reisinin ödeyeceği vergiyi teşkil eder. (Bak: vergi cetvelleri, IV No.lu parağraf).

d) Aile gelirinin hem beyana tâbi ve hem de beyanı gerekmiyen gelirlerden terekküp etmesi :

Bir ailede eşlerin ve küçük çocukların gelirlerinden bir kısmı beyan edilmesi gereken, diğer kısmı beyanı gerekmiyen kazanç ve iratlardan terekküp edebilir.

Yıllık beyanname ile bildirilmesi icabeden gelirler Gelir Vergisi Kanununun 85 inci maddesinde; beyan zorunluğu olmayan gelirler ise 86 ncı maddesinde gösterilmiştir. Bu maddelerden birincisine uyan aile gelirleri aile reisi tarafından yıllık beyanname ile bildirilir. 86 ncı maddede yazılı gelirler ise aile reisi tarafından beyan edilmez ve mükelleflerin şahsî gelirleri olarak vergiye tâbi tutulur.

– Bu hallerde de aile reisinin beyanı gereken geliri üzerinden hesaplanan vergiden, medeni hâl ve aile durumuna göre istifade edeceği yıllık indirime tekâbül eden vergi düşülerek ödenecek vergi bulunur.

Eş ve çocukların beyanı gerekmiyen gelirleri ise indirimden faydalanmamak suretiyle vergilendirilir.

– Aile reisinin geliri beyanı gereken gelirlerden değilse ve beyanname aile reisi tarafından eşin veya küçük çocukların gelirleri dolayısiyle verilmekte ise, bu beyanname üzerinden hesaplanan vergiden –aile reisine ait gelirin vergisine gerekli indirim uygulanmış olacağından– herhangi bir indirim yapılamaz.

– Gelir Vergisi Kanunun 93 üncü maddesinde aile reisi beyanı dışında bırakılan gelirlerden eşe ait olanı, eş (kârı) tarafından şahsen beyan edildiği için, beyan edilen bu gelirin vergisinden indirim yapılamaz. Şu kadarki, ailede kocanın veya küçük çocukların vergiye tâbi ve en az geçim indiriminin tatbikini gerektiren başkaca bir geliri yoksa, eşin bahis konusu gelirinin vergisine gerekli indirim uygulanır.

– Ailede yine 93 üncü madde şumulüne giren küçük çocukların gelirleri mevcut ve bu gelirler velâyet sebebiyle aile reisi tarafından beyan edilmekte ve aile reisinin bu gelir dışında vergiye tâbi ve en az geçim indiriminin tatbikini gerektiren başkaca bir gelir mevcut değil ise, çocuğun –aile reisi tarafından beyan edilen– bu geliri üzerinden hesaplanan vergiden aile reisinin faydalandığı geçim indirimine tekabül eden vergi indirilir. Bu ikinci halde varsa karının aile reisi beyanı dışındaki ve şahsen beyan ettiği gelirine ait vergiden bir indirim yapılmıyacağı tâbidir.

B – Aile reisi beyanına dahil olmayan gelirlerde indirim :

Aile reisinin veya eşinin veya küçük çocukların vergiye tâbi gelirlerinin aile reisi tarafından beyan edilmesi gerekmiyorsa en az geçim ve özel indirimler aşağıdaki usullere göre uygulanır.

1 - Eşlerin ve küçük çocukların ücret dışı gelirleri :

– Bir aile birliğinde aile reisinin, eşinin ve küçük çocuklarının beyan edilmesi gerekmiyen ücret dışı gelirleri mevcut ise, aile reisinin gelirine ait vergiden bu sıfatla istifade edeceği geçim indirimi üzerinden hesaplanan vergi düşülür. Eşin ve küçük çocuğun gelirleri ise indirimsiz vergiye tâbi tutulur,

– Ailede aile reisinin vergiye tâbi geliri mevcut değilse, aile reisinin bu sıfatla istifade edeceği indirim, varsa karının gelirine ait vergiye, bunun da geliri yoksa küçük çocuğun gelirinin vergisine uygulanır.

2 - Eşlerin ve küçük çocukların ücret gelirleri :

– Bir aile birliğinde karının, kocanın ve küçük çocuklarının vergiye tâbi gelirleri ücretten ibaret ise ve bu ücretlerin aile tarafından beyan edilmesi gerekmiyorsa aile reisinin gelirine ait vergiden hem geçim indirimi ve hem de özel indirim için hesaplanan vergiler karının ve çocukların ücretlerinden ise sadece özel indirime ait vergiler düşülür. (Mad: 34 Fıkra : 3)

Aile reisinin hiç bir geliri olmayıp, sadece eşin veya küçük çocuğun ücret geliri varsa, aile reisinin istifade edeceği indirimlere ait vergiler karının gelirinin vergisine, karının geliri yoksa çocuğun gelirinin vergisine uygulanır. (Mad : 34 son fıkra).

III – İndirim uygulanmıyacağı gelirler :

A – Tam mükellefiyette :

Gelir Vergisi Kanunun değişik 36 ncı maddesinde, muhtelif yerlerden ücret alan hizmet erbabı için indirimin bunlardan yalnız en yüksek olan ücretin vergisine uygulanacağı yazılıdır.

Hizmet erbabının vergi karnesi veya aile durumu sual varakası varsa, indirimin uygulanacağı ücret karneyi veya sual varakasını muhafaza eden iş verenden almış olduğu ücrettir. Öte yandan gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde, geçim indirimi hadlerine özel indirim hadlerinin ilâve edileceği de kanunun değişik 31 nci maddesinde hükme bağlanmıştır.

Bu hükümler karşısında, indirimden faydalanacak veya faydalanmıyacak olan ücretlerin şu şekilde tesbiti lâzım gelmektedir.

1. Hizmet erbabı muhtelif iş verenlerden ücret almakta ise bu ücretlerin en yüksek olanının vergisine hem geçim ve hem de özel indirim hadleri uygulanacaktır.

Bu halde, hizmet erbabının almağa zorunlu olduğu vergi karnesi veya aile durumu sual varakası en yüksek ücret ödeyen iş verenin yanında saklanması lâzım gelir.

2. Hizmet erbabının çeşitli iş verenlerden aldığı ücretler birbirinin aynı ise, yani bu ücretler arasında miktarca bir farklılık yoksa, indirimlerin uygulanacağı ücret, vergi karnesi veya aile durumu sual varakasını saklayan işverenin ödediği ücrettir. Hizmet erbabı, hangi iş verenin ödediği ücretin vergisine indirimin tatbikini istiyorsa karneyi veya aile durumu kâğıdını o işverene vermesi ve bu suretle indirimlerin uygulanacağı ücreti kendisinin tâyin eylemesi icabeder.

Özel indirimden faydalanacak olan hizmet erbabının bu maksatla bir belge almasına lüzum yoktur.

3. Hizmet erbabının aynı iş verenden tek bir ücret alması halinde bu hizmetli 31 inci maddede yazılı hadler dahilinde en az geçim indiriminden ve özel indirimden faydalanır. Yani, günlük ücreti 5+5=10, haftalık ücreti 35+35=70, aylık ücreti 150+150=300, yıllık ücreti 1800+1800=3600 lirayı aşmazsa kendisinden bir vergi aranmaz ve alınmaz. Şayet hizmetlinin ücreti bu miktarları aşarsa bunların genel tarifeye göre –indirimsiz olarak– hesaplanan vergileri, ücret gelirinin aynı şekilde hesaplanan vergisinden düşülür; bulunan miktar ücretin vergisidir.

Aynı işverenin hizmet erbabına muhtelif ücret ödemesi haline gelince; muhtelif ücret deyimi, Gelir Vergisi Kanununda "hizmet erbabına ayrı ayrı işverenler tarafından yapılan ödemelerle aynı işveren tarafından başka başka hizmetler karşılığında yapılan ödemeler" şeklinde tarif olunmuştur. (Mad: 104)

Hizmet erbabına ayrı ayrı işverenler tarafından ödenen ücretler muhtelif ücret olup bunların en yükseğine geçim indiriminin ve özel indirimin uygulanması gerektiği bundan evvelki paragraflarda belirtilmişti.

Hizmet erbabına aynı işveren tarafından başka başka hizmetlerin karşılığında –birden fazla– ödenen ücretler de, kanundaki tarife göre muhtelif ücret ödemesidir. Ancak indirimlerin uygulanmasında ücretin muhtelif olup olmaması değil, bu ücretin mükellefin faydalanacağı geçim ve özel indirim tutarını karşılamaya yeterli bulunup bulunmaması önemlidir. Bu itibarla ayrı ayrı işverenlerce yapılan ödemelerde olduğu gibi, burada da aynı işverenin ödediği muhtelif ücretlerden hangisi mükellefin indirim hadlerini karşılıyorsa bu hadler için hesaplanan verginin o ücretin vergisinden; geriye bir fazlalık kaldığı takdirde, bunun da diğer ücretin vergisinden düşülmek suretiyle ödenecek verginin bulunması lâzımgelir. Diğer ücret ödemeleri ise, indirimsiz olarak vergilendirilmek iktiza eder.

B – Dar mükellefiyette :

36 ncı maddenin değişmeden evvelki hükmünde dar mükellefiyete tâbi kimselerin en az geçim indiriminden faydalanmaması esası kabul edilmişti. Maddenin bu kerre değiştirilen şeklinde bu esas muhafaza edilmekle beraber, özel indirimin de bu gibilere şâmil olmadığı hükme bağlanmıştır.

Buna göre, dar mükellefiyete tabi gerçek kişiler Türkiye'de ücret veya ücret dışı gelir elde ettikleri takdirde bu gelirlerin hesaplanacak vergilerinden ne geçim ve ne de özel indirim adiyle bir vergi indirimi yapılamıyacaktır.

IV – Vergi cetvelleri :

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 104 üncü maddesinin birinci fıkrasında gelir vergisinin hesabında, kanuna bağlı cetvellerde yazılı gelir kademeleri ile bunların hizasında yazılı ortalama meblağların esas tutulacağı, ikinci fıkrasında da verginin bu meblağlardan 31 inci madde yazılı indirimler yapıldıktan sonra hesaplanacağı hükme bağlanmıştı.

Yeni kanunla maddenin sözü geçen ikinci fıkrası "vergi bu meblağlardan 31 inci maddede yazılı indirim hadleri için hesaplanan vergiler indiriltikten sonra bulunur" şeklinde değiştirilmiş; buna mukabil kanuna bağlı cetvellerdeki gelir kademeleri ve ortalama meblâğlar olduğu gibi bırakılmış; bunlarda herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.

Şu hale göre, gelir vergisinin hesabında, evvelce olduğu gibi, gelir kademeleri ve ortalama meblâğlar esas tutulacak, şu kadar ki meblâğların genel tarifeye göre hesaplanan vergilerinden 31 inci maddede yazılı indirimlerin aynı usulde hesaplanan vergiler tenzil edilmek suretiyle mükelleflerin vergileri bulunacaktır. (Mad : 31. son fıkra.)

Kanunun bu hükmü gözönünde tutularak lüzumlu vergi cetvelleri hazırlanmış ve bu genelge ile birlikte yayınlanmıştır.

– Vergi cetvelleri, eskiden olduğu gibi, yine 4 tanedir. Bunlardan 2, 3, 4 numaralı olanları aylık, haftalık ve gündelik ücretlerin vergilerinin hesabında kullanılacaktır.

1 numaralı cetvel, esas itibariyle, yıllık gelirlerin vergilerini göstermeye mahsustur. Yıllık ve münferit beyannamelerle bildirilen gelirlerle beyanname ile bildirilmeyen ve fakat mahiyetleri icabı yıllık gelir sayılan küzünç ve ücretlerin (götürü usulde tesbit olunan ticarî ve meslekî kazançlarla aynı usulde tesbit edilen ücretler) vergileri bu cetvelde hesaplanmıştır.

Geçim indiriminden faydalanan mükelleflerin vergileri, cetvelin medeni hâl ve aile durumlarına uyan sütunlarında, bu indirimden faydalanmayan mükelleflerin vergileri ise indirimsiz sütunda belirtilmiştir.

Münferit beyanname ile bildirilen gelirlerin vergileri her halükârda cetvelin indirimsiz sütununa bakılarak bulunur.

Yıllık ücretlerden (beyanname ile bildirilenler dahil) olup da özel indirimden de faydalanan ödemelere mahsus olmak üzere, hazırlanan cetvele 1/2 numarası verilmiş, iğer yıllık gelirlerin vergilerini gösteren cetvel ise 1/1 olarak numaralanmıştır.

1/2 numaralı cetvelin indirimli sütunlarında hem geçim indiriminden ve hem de özel indirimden faydalanan hizmet erbabının vergileri yer almaktadır.

Her iki indirimden istifade etmiyecek olan ücretlilerin vergileri aynı cetvelin indirimsiz sütunu üzerinden bulunacaktır. (İkramiye, temettü ve benzeri yıllık ödemeler gibi).

Geçim indiriminden istifade etmeyip sadece özel indirimden istifade edecek olanların vergilerinin hesabında aücret gelirinin indirimsiz vergisinden özel indirimin yıllık vergisi olan 178 lira düşülür.

Öte yandan, yıllık ücretlerin sınırlı olması gözönünde bulundurularak, bunlara ait gelir kademeleri ve ortalama meblâğlar belli bir sıra numarasında durdurulmuştur. Bu sırayı aşan ücretlerin varlığı halinde mükellefler 1/1 numaralı cetvele baş vuracaklar, ücretin bu cetvelde dahil olduğu ortalama meblâğın indirimsiz vergisinden mükellefin indirimlerine ait vergiyi düşmek suretiyle ücretin yıllık vergisini hesaplayacaklardır.

Cetvellerin kullanılmasında gözönünde bulundurulacak hususlar, her cetvelin altına notlar halinde işlenmiştir.

V – Yürürlük maddesi :

980 sayılı Kanun hükümleri, bu Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca 1/1/1968 tarihinde yürürlüğe girmiş olduğuna göre :

1. 1967 takvim yılında elde edilmiş kazanç ve iratlar (götürü usulde tespit edilenler dahil) ile, aynı yılda elde edilmiş gerçek ücretlerin ve 1967 bütçe yılı götürü ücretlerinin vergilendirilmesinde, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 724 sayılı Kanunla değişik geçici 5 inci maddesinin b fıkrası hükümleri uygulanacaktır.

2. 980 sayılı Kanununun yürürlüğe girmesi ile 193 sayılı Kanunun 724 sayılı Kanunla değişik geçici 5 inci maddesinin c bendi hükmünün tatbik yeri kalmamış bulunmaktadır.

3. 1/1/1968 tarihinden itibaren elde edilecek kazanç ve iratlar (götürü usulde tespit olunanlar dahil) ile aynı tarihten itibaren elde edilecek ücretlerin ve 1968 bütçe yılı götürü ücretlerinin vergilendirilmesinde 980 sayılı Kanunla kabul olunan hadler ve esaslar uygulanacaktır.

VI – Yeni kanuna geçiş döneminde yapılacak işlemler

1. Ücret dışı gelirlerde :

980 sayılı Kanun 1/1/1968 den itibaren elde edilen kazanç ve iradlara uygulanacaktır. Şu kadar ki ücret dışı gelirlerin (beyana tâbi ücretler dahil) vergileri bunların elde edildiği takvim yılını izleyen yılda (ölüm ve memleketi terk halleri hariç) tarh ve tahakkuk ettirildiğinden, 1968 yılında bu nev'i kazanç ve iradlara 980 sayılı Kanununun uygulanması bahis konusu değildir.

2. Ücret gelirlerinde :

1968 takvim yılında elde edilen ve beyana tâbi olmayan gerçek ücretlerin vergileri 980 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanacaktır. Kanunun yürürlüğündeki gecikme sebebiyle ücretlerden eski hükümlerin tatbiki suretiyle vergi alınması halinde yeni kanuna göre ücretliler lehine doğmuş olan farkların genel hükümler dahilinde terkin ve sahiplerine reddi, ücretliler aleyhine doğan farkların ise mükelleflerinden geri istenmesi lâzım gelmektedir.

Bu hususta uyulması gereken esaslar aşağıdadır :

A – Genel Bütçeye dahil daire ve müesseselerden ödenen ücretlerde :

a) Genel Bütçeye dahil daire ve müesseselerden yılı içinde istihkak sahiplerine ödenen ücretlerin saymanlıklarca 980 Kanun hükümleri karşısında gözden geçirilmesi, yapacakları hesap neticesinde fazla ödemede bulunulduğu tesbit olunan tediyelerdeki işlem haksız bir iktisap ve fuzuli ödeme mahiyetinde olduğundan, bütçe hizmetlerinden doğma eşhas borçları hesabına intikâl ettirilerek usulü dairesinde tâkip ve tahsil olunması.

b) İstihkak sahiplerine noksan ödeme yapıldığının tesbiti halinde ise, alâkalılara kolayca tediyede bulunabilmek üzere dairelerince tanzim edilecek bordrolara dayanılarak tahakkuk ettirilen istihkak farklarının mutemetlerine ödenmesi ve ödenmeyen miktarların alacaklılar adına emanet hesabına kayıt edilmesi.

c) Yılı geçtikten sonra yapılacak iadeler için geri verilecek paralar tertebinden getirilecek ödeneğe müsteniden terkin, red ve iade işlemlerinin yapılması,

lâzımdır.

B – Genel Bütçeye dahil idare ve müesseseler haricindeki iş verenlere ödenen ücretlerde :

a) Bu kabil iş verenlerce hizmet erbabının Ocak ayı ücretinden 980 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak fazla tevkif edilip muhtasar beyanname ile vergi dairesine beyan edilmiş bulunan vergilerdeki hatanın,

– Hizmet erbabının tek kişi olması halinde bu şahıs için düzenlenecek bir düzeltme fişine,

– Hizmet erbabının birden fazla olması halinde düzeltme fişindeki bilgileri kapsayacak şekilde düzenlenecek toplu düzeltme fişine,

dayanılarak islâh edilmesi ve neticesine göre terkin ve red işlemlerinin ifası icap eder.

b) İş verenlerce ücretlerden 980 sayılı Kanun hükümleri hilâfına noksan vergi tevkif edilip muhtasar beyanname ile vergi dairesine bildirilmesi halinde de noksanlığın ek muhtasar beyanname verilmek suretiyle tamamlanması iktiza eder.

Vergi Daireleri, bu şekildeki beyannamede gösterilen farklara ait vergileri usulü dahilinde tahakkuk ettirip tahsil ederler. Öte yandan iş verenler, söz konusu ödemelere ait ilk muhtasar beyannameleri zamanında vermiş olacaklarındın, ek beyanlarından dolayı kendilerine bir kusur atfına ve bir cezaya muhatap tutulmalarına sebep yoktur.

Bununla beraber, Ocak ayı ücretlerinin vergilerine ait muhtasar beyannameler, Şubat ayının 20 nci günü akşamına kadar verilebileceğinden, aradaki zaman zarfında 980 sayılı Kanun hükümlerinin gerektirdiği vergilerin doğru bir şekilde hesaplanıp muhtasar beyanname ile süresinde vergi dairelerine bildirilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu takdirde ise ayrıca ek beyanname vermek suretiyle hatanın ıslahı yoluna gidilmesine mahal kalmamaktadır.

Bu hususun, gerekli görüldüğü takdirde vergi dairelerince münasip vasıtalarla iş verenlere duyurulması uygun olur.

Bilgi edinilmesi ve gereğinin buna göre ifası rica olunur.

Not : Bu tebliğe bağlı vergi cetvelleri 980 sayılı Kanuna göre hazırlanmış olup, 1/1/1968 tarihinden itibaren elde edilen kazanç ve iratlara uygulanacağından, kitabımızın sonuna konulmuştur.

(*) Güncelliği kalmamıştır.